جهاددانشگاهی پیشگام در تحقیق و پژوهش پیرامون سیاستهای جمعیتی
به گزارش روابط عمومی پژوهشکده علوم بهداشتی جهاددانشگاهی، تحولات جمعیتی در سالهای اخیر بیش از گذشته مورد توجه سیاستگذاران، پژوهشگران و نهادهای تصمیمگیر قرار گرفته است. جمعیت تنها یک شاخص آماری نیست، بلکه یکی از عناصر تعیینکننده در قدرت ملی، پویایی اجتماعی و آینده اقتصادی و فرهنگی کشور محسوب میشود. از همین رو، هفته ملی جمعیت فرصتی برای یادآوری اهمیت این مسئله و ضرورت نگاه علمی و واقعبینانه به روندهای جمعیتی کشور به شمار میرود.
در چنین فضایی، جهاددانشگاهی طی سالهای گذشته تلاش کرده است با رویکردی علمی و میانرشتهای به مسئله جمعیت ورود کند. این نهاد با بهرهگیری از ظرفیتهای علمی خود در حوزههای مختلف، از علوم پزشکی و زیستی گرفته تا علوم اجتماعی و رفتاری، مجموعهای از مطالعات و طرحهای پژوهشی را با هدف شناخت دقیقتر وضعیت باروری و عوامل مؤثر بر آن در جامعه ایران اجرا کرده است.
رئیس جهاددانشگاهی با اشاره به اهمیت موضوع جمعیت در روند توسعه کشور گفت: جمعیت یکی از مؤلفههای اساسی اقتدار ملی و از عوامل اثرگذار در مسیر پیشرفت و پویایی جامعه است. به همین دلیل، سیاستگذاری در این حوزه باید مبتنی بر دادههای علمی، پژوهشهای دقیق و شناخت واقعیتهای اجتماعی باشد.
دکتر علی منتظری اظهار کرد: جهاددانشگاهی در سالهای اخیر تلاش کرده است با اتکا به ظرفیتهای پژوهشی و علمی خود، به یکی از نهادهای فعال در مطالعه سیاستهای جمعیتی تبدیل شود و با انجام مطالعات کاربردی و ملی، زمینه تولید دانش و ارائه پیشنهادهای علمی در این حوزه را فراهم کند.
وی با اشاره به سیاستهای کلی جمعیت که از سوی رهبر شهید انقلاب ابلاغ شده است، افزود: در این سیاستها بر موضوعاتی همچون افزایش نرخ باروری به بیش از سطح جانشینی، تسهیل ازدواج و تشکیل خانواده، حمایت از زوجهای جوان، تحکیم بنیان خانواده، ارتقای سلامت باروری و فرهنگسازی در حوزه سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی تأکید شده است و تحقق این اهداف نیازمند برنامهریزی جامع و هماهنگ در حوزههای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است.
منتظری با بیان اینکه جهاددانشگاهی از سالها پیش مطالعات تخصصی در حوزه جمعیت و فرزندآوری را در دستور کار قرار داده است، تصریح کرد: این نهاد با بررسی ابعاد اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و بهداشتی مرتبط با فرزندآوری تلاش کرده است تصویر دقیقتری از وضعیت موجود ارائه دهد تا سیاستگذاران بتوانند تصمیمهای مؤثرتری در این زمینه اتخاذ کنند.
یکی از ویژگیهای مهم فعالیتهای پژوهشی جهاددانشگاهی در حوزه جمعیت، نگاه میانرشتهای به این موضوع است. در کنار مطالعات اجتماعی و رفتاری درباره الگوهای فرزندآوری، این نهاد از ظرفیت مراکز تخصصی خود در حوزه پزشکی نیز بهره گرفته است. پژوهشگاههایی مانند رویان و ابنسینا که در حوزه درمان ناباروری و سلامت باروری فعالیت میکنند، نمونهای از ظرفیتهای علمی جهاددانشگاهی در رفع موانع پزشکی فرزندآوری به شمار میروند.
در کنار این فعالیتها، گروههای پژوهشی در حوزه علوم اجتماعی نیز به بررسی عوامل فرهنگی، اقتصادی و سبک زندگی مرتبط با کاهش باروری پرداختهاند. این مطالعات نشان میدهد که موضوع جمعیت تنها به مسائل پزشکی محدود نمیشود و مجموعهای از عوامل اجتماعی و اقتصادی در شکلگیری تصمیم خانوادهها برای فرزندآوری نقش دارند.
منتظری با اشاره به نتایج برخی مطالعات انجامشده در این حوزه گفت: یافتههای بعضی از پژوهشها نشان میدهد که میزان تمایل به فرزندآوری در بخشی از جامعه کاهش یافته است. در یکی از این مطالعات، حدود ۶۸ درصد پاسخدهندگان اعلام کردهاند تمایل چندانی به فرزندآوری ندارند و این میزان در میان زنان بیشتر از مردان گزارش شده است.
وی ادامه داد: بررسیهای انجامشده نشان میدهد عواملی مانند شرایط اقتصادی، افزایش سن ازدواج، تعداد فرزندان، وضعیت اشتغال، محل سکونت و برخی متغیرهای اجتماعی در تصمیم خانوادهها برای داشتن فرزند تأثیرگذار است. بنابراین سیاستهای جمعیتی باید با در نظر گرفتن مجموعه این عوامل طراحی و اجرا شود.
رئیس جهاددانشگاهی همچنین بر اهمیت استفاده از شواهد علمی در سیاستگذاریها تأکید کرد و گفت: پژوهش در حوزه جمعیت زمانی اثربخش خواهد بود که نتایج آن به تصمیمگیریهای اجرایی و برنامهریزیهای ملی کمک کند. هدف از این مطالعات صرفاً تولید داده نیست، بلکه باید بتواند مسیر سیاستگذاریهای مؤثر در حوزه خانواده و جمعیت را روشنتر کند.
در همین راستا، جهاددانشگاهی علاوه بر اجرای طرحهای پژوهشی، با برگزاری نشستهای علمی، کارگاههای تخصصی و جلسات کارشناسی تلاش کرده است فضای گفتوگوی علمی درباره مسئله جمعیت را تقویت کند. این اقدامات با هدف نزدیکتر کردن دیدگاههای پژوهشی به فرآیندهای تصمیمسازی و اجرایی کشور انجام میشود.
به گفته مسئولان این نهاد، سیاستهای جمعیتی زمانی میتوانند به نتایج مطلوب برسند که بر اساس شناخت دقیق شرایط اجتماعی و اقتصادی جامعه تدوین شوند. به همین دلیل، انجام پژوهشهای میدانی و تحلیل دادههای جمعیتی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
هفته ملی جمعیت نیز فرصتی برای توجه دوباره به این مسئله مهم و بازنگری در برنامهها و سیاستهای مرتبط با آن به شمار میرود. در شرایطی که کشور با روند کاهش باروری و افزایش سن جمعیت مواجه است، نقش نهادهای علمی در ارائه تحلیلهای دقیق و راهکارهای عملی بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است.
در این میان، جهاددانشگاهی با سابقهای طولانی در حوزه علم، فناوری و پژوهش، تلاش کرده است با تمرکز بر حوزههایی مانند سلامت باروری، درمان ناباروری و مطالعات اجتماعی جمعیت، سهمی در شناخت بهتر این مسئله و ارائه راهکارهای مبتنی بر شواهد داشته باشد.
منتظری در پایان تأکید کرد: استفاده از ظرفیت نهادهای علمی و پژوهشی و ایجاد هماهنگی میان دستگاههای مختلف میتواند به اجرای دقیقتر سیاستهای جمعیتی کمک کند. به گفته وی، اگر برنامهریزیها در این حوزه بر پایه پژوهش و شناخت واقعیتهای اجتماعی انجام شود، میتوان از ظرفیت جمعیتی کشور برای توسعه پایدار و تقویت بنیان خانواده بهره گرفت.
این نهاد وظیفه خود می داند تا رهنمودهای رهبر عالیقدر حضرت آیت الله سید مجتبی خامنه ای را در دستور کار خود قرار داده و تا حد توان به مسولان اجرایی و دولت کمک کند.
به گزارش روابط عمومی پژوهشکده علوم بهداشتی جهاددانشگاهی، تحولات جمعیتی در سالهای اخیر بیش از گذشته مورد توجه سیاستگذاران، پژوهشگران و نهادهای تصمیمگیر قرار گرفته است. جمعیت تنها یک شاخص آماری نیست، بلکه یکی از عناصر تعیینکننده در قدرت ملی، پویایی اجتماعی و آینده اقتصادی و فرهنگی کشور محسوب میشود. از همین رو، هفته ملی جمعیت فرصتی برای یادآوری اهمیت این مسئله و ضرورت نگاه علمی و واقعبینانه به روندهای جمعیتی کشور به شمار میرود.
در چنین فضایی، جهاددانشگاهی طی سالهای گذشته تلاش کرده است با رویکردی علمی و میانرشتهای به مسئله جمعیت ورود کند. این نهاد با بهرهگیری از ظرفیتهای علمی خود در حوزههای مختلف، از علوم پزشکی و زیستی گرفته تا علوم اجتماعی و رفتاری، مجموعهای از مطالعات و طرحهای پژوهشی را با هدف شناخت دقیقتر وضعیت باروری و عوامل مؤثر بر آن در جامعه ایران اجرا کرده است.
رئیس جهاددانشگاهی با اشاره به اهمیت موضوع جمعیت در روند توسعه کشور گفت: جمعیت یکی از مؤلفههای اساسی اقتدار ملی و از عوامل اثرگذار در مسیر پیشرفت و پویایی جامعه است. به همین دلیل، سیاستگذاری در این حوزه باید مبتنی بر دادههای علمی، پژوهشهای دقیق و شناخت واقعیتهای اجتماعی باشد.
دکتر علی منتظری اظهار کرد: جهاددانشگاهی در سالهای اخیر تلاش کرده است با اتکا به ظرفیتهای پژوهشی و علمی خود، به یکی از نهادهای فعال در مطالعه سیاستهای جمعیتی تبدیل شود و با انجام مطالعات کاربردی و ملی، زمینه تولید دانش و ارائه پیشنهادهای علمی در این حوزه را فراهم کند.
وی با اشاره به سیاستهای کلی جمعیت که از سوی رهبر شهید انقلاب ابلاغ شده است، افزود: در این سیاستها بر موضوعاتی همچون افزایش نرخ باروری به بیش از سطح جانشینی، تسهیل ازدواج و تشکیل خانواده، حمایت از زوجهای جوان، تحکیم بنیان خانواده، ارتقای سلامت باروری و فرهنگسازی در حوزه سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی تأکید شده است و تحقق این اهداف نیازمند برنامهریزی جامع و هماهنگ در حوزههای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است.
منتظری با بیان اینکه جهاددانشگاهی از سالها پیش مطالعات تخصصی در حوزه جمعیت و فرزندآوری را در دستور کار قرار داده است، تصریح کرد: این نهاد با بررسی ابعاد اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و بهداشتی مرتبط با فرزندآوری تلاش کرده است تصویر دقیقتری از وضعیت موجود ارائه دهد تا سیاستگذاران بتوانند تصمیمهای مؤثرتری در این زمینه اتخاذ کنند.
یکی از ویژگیهای مهم فعالیتهای پژوهشی جهاددانشگاهی در حوزه جمعیت، نگاه میانرشتهای به این موضوع است. در کنار مطالعات اجتماعی و رفتاری درباره الگوهای فرزندآوری، این نهاد از ظرفیت مراکز تخصصی خود در حوزه پزشکی نیز بهره گرفته است. پژوهشگاههایی مانند رویان و ابنسینا که در حوزه درمان ناباروری و سلامت باروری فعالیت میکنند، نمونهای از ظرفیتهای علمی جهاددانشگاهی در رفع موانع پزشکی فرزندآوری به شمار میروند.
در کنار این فعالیتها، گروههای پژوهشی در حوزه علوم اجتماعی نیز به بررسی عوامل فرهنگی، اقتصادی و سبک زندگی مرتبط با کاهش باروری پرداختهاند. این مطالعات نشان میدهد که موضوع جمعیت تنها به مسائل پزشکی محدود نمیشود و مجموعهای از عوامل اجتماعی و اقتصادی در شکلگیری تصمیم خانوادهها برای فرزندآوری نقش دارند.
منتظری با اشاره به نتایج برخی مطالعات انجامشده در این حوزه گفت: یافتههای بعضی از پژوهشها نشان میدهد که میزان تمایل به فرزندآوری در بخشی از جامعه کاهش یافته است. در یکی از این مطالعات، حدود ۶۸ درصد پاسخدهندگان اعلام کردهاند تمایل چندانی به فرزندآوری ندارند و این میزان در میان زنان بیشتر از مردان گزارش شده است.
وی ادامه داد: بررسیهای انجامشده نشان میدهد عواملی مانند شرایط اقتصادی، افزایش سن ازدواج، تعداد فرزندان، وضعیت اشتغال، محل سکونت و برخی متغیرهای اجتماعی در تصمیم خانوادهها برای داشتن فرزند تأثیرگذار است. بنابراین سیاستهای جمعیتی باید با در نظر گرفتن مجموعه این عوامل طراحی و اجرا شود.
رئیس جهاددانشگاهی همچنین بر اهمیت استفاده از شواهد علمی در سیاستگذاریها تأکید کرد و گفت: پژوهش در حوزه جمعیت زمانی اثربخش خواهد بود که نتایج آن به تصمیمگیریهای اجرایی و برنامهریزیهای ملی کمک کند. هدف از این مطالعات صرفاً تولید داده نیست، بلکه باید بتواند مسیر سیاستگذاریهای مؤثر در حوزه خانواده و جمعیت را روشنتر کند.
در همین راستا، جهاددانشگاهی علاوه بر اجرای طرحهای پژوهشی، با برگزاری نشستهای علمی، کارگاههای تخصصی و جلسات کارشناسی تلاش کرده است فضای گفتوگوی علمی درباره مسئله جمعیت را تقویت کند. این اقدامات با هدف نزدیکتر کردن دیدگاههای پژوهشی به فرآیندهای تصمیمسازی و اجرایی کشور انجام میشود.
به گفته مسئولان این نهاد، سیاستهای جمعیتی زمانی میتوانند به نتایج مطلوب برسند که بر اساس شناخت دقیق شرایط اجتماعی و اقتصادی جامعه تدوین شوند. به همین دلیل، انجام پژوهشهای میدانی و تحلیل دادههای جمعیتی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
هفته ملی جمعیت نیز فرصتی برای توجه دوباره به این مسئله مهم و بازنگری در برنامهها و سیاستهای مرتبط با آن به شمار میرود. در شرایطی که کشور با روند کاهش باروری و افزایش سن جمعیت مواجه است، نقش نهادهای علمی در ارائه تحلیلهای دقیق و راهکارهای عملی بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است.
در این میان، جهاددانشگاهی با سابقهای طولانی در حوزه علم، فناوری و پژوهش، تلاش کرده است با تمرکز بر حوزههایی مانند سلامت باروری، درمان ناباروری و مطالعات اجتماعی جمعیت، سهمی در شناخت بهتر این مسئله و ارائه راهکارهای مبتنی بر شواهد داشته باشد.
منتظری در پایان تأکید کرد: استفاده از ظرفیت نهادهای علمی و پژوهشی و ایجاد هماهنگی میان دستگاههای مختلف میتواند به اجرای دقیقتر سیاستهای جمعیتی کمک کند. به گفته وی، اگر برنامهریزیها در این حوزه بر پایه پژوهش و شناخت واقعیتهای اجتماعی انجام شود، میتوان از ظرفیت جمعیتی کشور برای توسعه پایدار و تقویت بنیان خانواده بهره گرفت.
این نهاد وظیفه خود می داند تا رهنمودهای رهبر عالیقدر حضرت آیت الله سید مجتبی خامنه ای را در دستور کار خود قرار داده و تا حد توان به مسولان اجرایی و دولت کمک کند.
سروش