طراحی برنامه ارزشیابی کاهش عوامل خطر بیماری های غیر واگیر در کارکنان مرکز بهداشت استان کرمانشاه

عنوان طرح: طراحی برنامه ارزشیابی کاهش عوامل خطر بیماری های غیر واگیر در کارکنان مرکز بهداشت استان کرمانشاه
مجری: دکتر کتایون جهانگیری
همکاران اصلی: دکتر ژیلا صدیقی، دکتر فرانک فرزدی، دکتر افسون آیین پرست
گروه اجرایی: دکتر ناهید خادمی، نسرین برخوردار، زهرا لقایی
کارشناس: راحله رستمی
کارفرما: معاونت امور بهداشتی علوم پزشکی کرمانشاه
سال اختتام: 1390

چکیده:
با توسعه شهر نشيني، پيشرفت صنعت و زندگي ماشيني، شيوع بيماري هاي غير واگير رو به افزايش است. ۵۹% كل مرگ‌هاي دنيا و ۴۶% بار جهاني بيماري ها ناشي از بيماري هاي غير واگير است. براساس مطالعات سازمان جهاني بهداشت ده عامل خطر پرفشاري خون، استعمال دخانيات، مصرف الكل، روابط جنسي غير ايمن، كم وزني به هنگام تولد، كم خوني فقر آهن، هيپركلسترولمي، دود ناشي از سوخت‌هاي جامد در محيط هاي بسته، آلودگي آب و فاضلاب و چاقي مسئول بيش از يك سوم مرگ‌هاي جهان به شمار ميروند. بيماري هاي غيرواگير مسئول۷0% هزينه‌هاي تحمیل شده به بخش پزشكي است. در ايران نيز سه علت اول و عمده مرگ و مير بيماري‌هاي قلب و عروق، سوانح و حوادث و سرطان‌ها هستند كه هر سه در زمره بيماري‌هاي غيرواگير به شمار مي آيند. راه حل كنترل اپيدمي جهاني بيماري‌هاي غيرواگير پيشگيري اوليه است. اساس پيشگيري از بيماري‌هاي غيرواگير، شناسايي عوامل خطر اوليه آن‌ها و پيشگيري و كنترل اين عوامل مي باشد. عوامل خطر اين بيماريها را مي‌توان در دو گروه عوامل خطر فردي و محيطي تقسيم‌بندي نمود. عوامل خطر فردي خود در سه گروه عوامل خطر زمينه‌اي (مثل سن، جنس)، عوامل خطر رفتاري (مثل مصرف دخانيات، رژيم غذايي نامناسب و كم تحركي) و عوامل خطر بينابيني (مثل مقادير كلسترول سرم، ديابت، فشار خون بالا، چاقي) طبقه‌بندي مي‌شوند. بنابراين مهمترين عوامل خطر ايجاد کننده بيماريهاي قلب و عروق تغذيه نامناسب، استرس، کم تحرکي، مصرف دخانيات، چاقي، فشارخون بالا، ديابت و اختلالات چربي خون هستند که همگي ريشه در الگوي نامناسب زندگي دارند به طوري که با اصلاح شيوه هاي زندگي و تغيير رفتارهاي پرخطر مي توان از شيوع اين بيماري به ميزان 80% کاست. پيشگيري از بيماري هاي مزمن بر پايه ي آگاهي از چند عاملي بودن علت آن ها و بنابراين مستلزم مجموعه اي از مداخلات است. به منظور شناسايي عوامل خطر، غربالگري يكي از اين نخستين گام هايي است كه در اين راستا بايد برداشته شود. در همين راستا معاونت بهداشتي دانشگاه علوم پزشكي كرمانشاه، جهت پيشگيري از بيماري هاي غيرواگير و ارتقاي سطح سلامت كاركنان، طرح غربالگري ريسك فاكتورهاي چاقي، كم تحركي، ديابت، پرفشاري خون و اختلالات رواني را تدوين نموده است. طبيعي است كه ارزيابي يك برنامه و تعيين ميزان موفقيت آن در رسيدن به اهداف، مستلزم به كارگيري يك نظام پايش و ارزشيابي مناسب است كه اين مطالعه جهت نيل به آن طراحي شده است.
//]]>