طراحي مدل ارزشيابي نظام مراقبت بيماري غيرواگير سازمان بهداشت جهاني (برنامه STEPwise ) بومي شده جمهوري اسلامي ايران

عنوان طرح: طراحي مدل ارزشيابي نظام مراقبت بيماري غيرواگير سازمان بهداشت جهاني (برنامه STEPwise ) بومي شده جمهوري اسلامي ايران
مجری: دكتر فرانك فرزدي
سایرهمکاران : دکتر افسون آيين پرست، دكتر فرزانه مفتون، دکتر كتايون جهانگيري
کارشناس: فاطمه رياضي
کارفرما: پژوهشكده علوم بهداشتي جهاد دانشگاهي
سال اختتام: 1391

چکیده:
ارزشيابي فرايند نظام‌مند جمع‌آوري، تجزيه و تحليل و تفسير اطلاعات به منظور كنترل دقيق پيشروي برنامه‌ها به سوي اهداف از پيش تعيين شده و براي درك مقرون به صرفه بودن و يا تعيين ارزش برنامه‌هاي در دست اجرا است. اين ابزار به تقويت كيفيت برنامه و ارتقاء دستاوردهاي آن كمك مي‌كند و جزء لاينفك هر برنامه اي است. سازمان بهداشت جهاني برنامه STEPwise را براي نظام مراقبت بيماري غيرواگير در كشورهاي با درآمد پايين و متوسط پيشنهاد نموده است. اين برنامه طراحي ساختار مناسب و تقويت ظرفيت‌هاي موجود براي كنترل و پيشگيري از بيماريهاي غيرواگير را فراهم ميكند. بيماريهاي مزمن غيرواگير در حال حاضر عامل اصلي ناتواني و مرگ و مير در جهان به شمار مي‌روند. اين گروه از بيماريهاي با منشاءهاي متفاوت، شامل بيماريهاي قلبي ـ عروقي، سرطانها، مشكلات تنفسي مزمن و ديابتها هستند كه بر افراد تمام گروه‌هاي سني و طبقات اجتماعي‌ اثر مي‌گذارند. پيشگيري از اين بيماري ها تاثير قابل توجهي بر افزايش رفاه افراد و جوامع خواهد داشت كه علاوه بر حفظ سلامت و كيفيت زندگي افراد بار اقتصادي ناشي از اين بيماري‌ها را كاهش مي‌دهد. لذا پيشگيري هزينه اثربخشي بالاتري نسبت به درمان در بيماريهاي غير واگير دارد. به دليل اهميت برنامه هاي پيشگيري از بيماري هاي غير واگير و ضرورت برخورداري از مدل مناسب ارزشيابي در موفقيت اين برنامه ها طرح تحقيقاتي حاضر طراحي و اجرا شد. درطي مطالعه اسنادي برنامه پيشنهادي سازمان بهداشت جهاني و برنامه اجرايي آن بررسي و اجزاي برنامه شناسايي شد. با برگزاري نشست هاي تخصصي(expert panel) مدل مناسب ارزشيابي طراحي و بر اساس آن شاخص هاي برنامه در سطح فرآيندها و اهداف تدوين گرديد. داده هاي مورد نياز براي محاسبه هر يك از اين شاخصها معين شد. ابزارهاي جمع آوري داده ها و مطالعات مورد نياز براي تامين اطلاعات تهيه و طراحي شد. مدل ارزشيابي پيشنهادي در سه قسمت در گزارشي به شرح ذيل ارئه شده است:
كليات مدل ارزشيابي: شامل اهداف، دستاوردها، رويكردها ومحورها
چارچوب مفهومي مدل ارزشيابي: شامل سطح‌بندي شاخص‌هاي ارزشيابي از نظر زمان ارزشيابي، سطوح برنامه، سطوح مديريت و زير ساخت‌هاي كاربرد مدل ارزشيابي
اجزاي مدل ارزشيابي: شامل شاخص‌هاي ارزشيابي، مدل تحليل شاخص‌هاي ارزشيابي وابزارهاي جمع‌آوري داده‌ها وطرح‌هاي مطالعاتي
کلمات کلیدی: برنامه STEPwise ، مدل ارزشيابي، نظام مراقبت، بيماري‌هاي غيرواگير، الگوي بومي شده
//]]>