عنوان طرح: بررسی نقش گزینه های پاسخ در طراحی پرسشنامه های سلامت
مجری: دکتر علی منتظری
همکاران اصلی: طاهره رستمی
سایر همکاران: علی اصغر حائری، دکتر محمود طاووسی
مشاور علمی: دکتر سپیده امیدواری
کارفرما: دفتر مرکزی جهاددانشگاهی ( کد: 11-1748)
سال اختتام: 1393

چکیده:
گزینه پاسخ، انتخاب پاسخگو به سئوال بسته است. گزینه های پاسخ در طراحی پرسشنامه های مطالعات سلامت، مطالعات اپیدمیولوژیک و بالینی بسیار اهمیت دارند. در این مطالعه مفاهیم گزینه های پاسخ در پرسشنامه های سلامت و میزان همپوشانی گزینه های پاسخ از نظر مفهومی و تعداد مناسب گزینه های پاسخ بررسی گردید. بدین منظور یک مطالعه جمعیتی با نمونه ای از افراد بالغ 18 تا 65 سال در تهران انجام شد. شرکت کنندگان به سوالات یک پرسشنامه طراحی شده پاسخ دادند. پرسشنامه مزبور حاوی چند مقیاس دیداری مشابه (با درجه بندی0 تا 10 با انطباق امتیاز و 10 با حداکثر امتیاز) به منظور ارزیابی پاسخ های طبقه بندی مکتوب ارائه شده در قید های مختلف بود. در مجموع 1109 پرسشنامه تکمیل شد. میانگین (انحراف معیار) سنی شرکت کنندگان (11.82) 36.34 و میانگین (انحراف معیار) سال های تحصیل آنها (3.93) 11.99 بود. تحلیل داده ها نشان داد که در اکثر موارد ارزیابی مخاطبان (با انتخاب درجات قیود ذی ربط) یکسان است. در پاسخ به قید مقدار، میانگین (انحراف معیار) امتیازات برای گزینه "بسیار زیاد" (1.09)8.35 و برای گزینه "زیاد" (1.22)7.10 بود. در پاسخ به قید تکرار (فراوانی) نشان داده شد که میانگین (انحراف معیار) امتیازات برای گزینه "همیشه" (1.46) 8.99 و برای گزینه اغلب اوقات (1.69) 6.65 بود. همچنین یافته ها در خصوص قید کیفیت نیز مشابه حاصل شد. برای نمونه افراد بیشترین امتیاز ارزیابی را برای گزینه "عالی" در نظر گرفتند. میانگین (انحراف معیار) امتیازات برای گزینه "عالی" (1.01) 9.43 و برای گزینه "بسیار بسیار خوب" (1.02) 9.09 بود. در پاسخ به سوالات سنجش نگرش نیز الگوی یافته ها مشابه بود. میانگین (انحراف معیار) امتیازات برای گزینه "کاملا موافق" (0.94) 9.57، برای گزینه "موافق" (1.45) 7.89 بود. همچنین در مقایسه گزینه های 5 تایی با 7 تایی تفاوت محسوسی مشاهده نشد. (چولگی 0.247- در مقابل 0.255). تجزیه و تحلیل داده ها بر اساس سن، جنسیت، تحصیلات، تاهل و شغل نیز تفاوت معناداری در پاسخ شرکت کنندگان نشان نداد. در مورد تاثیر جمله بندی سئوالات یک پرسشنامه بر انتخاب گزینه های پاسخ، یافته ها نشان داد اگر چه مردم پاسخ های نسبتاً یکسانی را انتخاب می کنند، اما در این زمینه لازم است از سئوالاتی که یک مفهوم را در اشکال گوناگون می پرسند، پرهیز کرد. در مجموع این مطالعه نشان داد که مردم در پاسخ به سئوالات یک پرسشنامه تقریبا با یک مفهوم مشترک، گزینه های پاسخ را انتخاب می کنند و از جهت روش شناختی می توان به یکسانی پاسخ مردم در انتخاب گزینه ها اطمینان کرد.
کلمات کلیدی: گزینه های پاسخ، پرسشنامه، قید مقدار، قید تکرار (فراوانی)، قید کیفیت.
//]]>