بررسی میزان استفاده و اعتماد شهروندان تهرانی به رسانه‌های جمعی و شبکه های اجتماعی برای دست‌یابی به اطلاعات سلامت و عوامل مرتبط با آن

عنوان طرح: بررسی میزان استفاده و اعتماد شهروندان تهرانی به رسانه‌های جمعی و شبکه های اجتماعی برای دست‌یابی به اطلاعات سلامت و عوامل مرتبط با آن
مجری: دکتر محمود طاووسی
سایرهمکاران: علی اصغر حائری مهریزی، دکتر ژیلا صدیقی، راحله رستمی، ابوالقاسم رئیسی
کارفرما: دفتر مرکزی جهاددانشگاهی (کد طرح:33-3027 )
سال اختتام: 1397

چکیده:
مقدمه: امروزه بیش از هر زمان دیگر، سلامت یکی از موضوعات اصلی است که رسانه های جمعی به آن می پردازند. منابع اطلاعاتی زیادی از جمله رسانه های ارتباط جمعی تلاش دارند اطلاعات مربوط به سلامت و سالم بودن را در اختیار افراد قرار دهند؛ و برنامه های تدوین شده آن ها می توانند در جهت ارتقای سلامت افراد جامعه نقش مهمی در بالا بردن آگاهی افراد و بهبود سلامت آنان ایفا نمایند. این مطالعه برای بررسی میزان استفاده و اعتماد شهروندان تهرانی به اطلاعات سلامت رسانه های ارتباط جمعی و شبکه های اجتماعی و نیز عوامل مرتبط با آن ها انجام شد.
روش: این مطالعه از نوع مقطعی بوده و مخاطبان آن را شهروندان تهرانی 18 تا 65 سال تشکیل دادند. اندازه نمونه (با در نظر گرفتن نسبت 50% و اطمينان 95% و خطای نسبی 0.06=r و نیز برآورد ریزش احتمالی حدود 10 درصد نمونه‌ها) حدود 1174 نفر برآورد شده و در نهایت حجم نمونه متناسب با جمعیت مناطق بر اساس اطلاعات سرشماری سال 1390 مرکز آمار به هر منطقه اختصاص داده شد. نمونه ها به صورت چند مرحله ای (تصادفی) انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه بود و برای تحلیل داده‌ها از روش‌های آمار توصیفی و آمار استنباطی پارامتری و ناپارامتریک استفاده شد.
نتایج: در مجموع 1196 نفر( 581 نفر زن معادل 49 درصد و 615 مرد معادل 51 درصد) مورد مطالعه قرار گرفتند. ميانگين (انحراف معيار) سن و تعداد سال‌هاي تحصيل افراد مورد مطالعه به ترتیب (13.02) 37.2 و (3.8) 12.5 سال بود. اکثر آنها (49 درصد) شاغل و متاهل (62 درصد) بودند.
بر اساس گزارش شرکت کنندگان بیشترین میزان استفاده کننده از اطلاعات سلامت به ترتیب در مورد رسانه های تلویزیون حدود 81 درصد، اینترنت حدود 61 درصد، رسانه های مکتوب حدود 58 درصد و شبکه‌های اجتماعی حدود 56 درصد بود. استفاده از اطلاعات سلامت تلویزیون، رادیو، جستجوی اینترنتی، اپلیکیشن‌های موبایلی، تلفن همراه (اپراتورهای همراه اول و ایرانسل)، رسانه‌های مکتوب، شبکه‌های ماهواره‌ای و شبکه‌های اجتماعی) در گروه سنی 24 تا 35 ساله (بجز تلفن همراه پراتورهای رایتل و تالیا)، گروه متاهلان، گروه 13 سال تحصیل به بالا، و شاغلان بیش از گروه های سنی، تاهل، شغلی و تحصیلی دیگر بود. وفق نتایج بیشترین استفاده از اطلاعات سلامت رسانه ها (به میزان "زیاد/خیلی زیاد" ) در خصوص دو رسانه تلویزیون و جستجوی اینترنتی حدود 49درصد و بیشترین اعتماد شرکت کنندگان به اطلاعات سلامت رسانه ها (به میزان "زیاد/خیلی زیاد") در مورد دو رسانه تلویزیون حدود 65 درصد و رادیو حدود 56 درصد بوده است. در خصوص رابطه بین بخت اعتماد به اطلاعات سلامت رسانه ها و دیگر متغیرها بر اساس نتایج تحلیل رگرسیون لجستیک به ازای هر واحد افزایش استفاده از اطلاعات سلامت در رسانه‌های جمعی و شبکه های اجتماعی فوق از 2 تا 3.4 برابر بخت اعتماد به اطلاعات سلامت در این رسانه ها افزایش می یابد. میزان بخت اعتماد به اطلاعات سلامت رسانه های مکتوب در افراد بیکار حدود 3.2 برابر شاغلان و میزان اعتماد به اطلاعات سلامت اپلیکیشن در افراد متاهل حدود 1.7 برابر افراد مجرد بود. دیگر متغیرها در بخت اعتماد به اطلاعات رسانه تاثیر معنادار نداشتند.
نتیجه گیری و بحث: وفق نتایج میزان استفاده از اطلاعات سلامت در رسانه ملی (اعم از تلویزیون و در مرتبه های بعدی رادیو) و نیز میزان اعتماد مردم به اطلاعات سلامت آن در حد قابل توجهی بوده است؛ که این امر نقش مهم این رسانه را در ارتقای دانش سلامت مردم نشان داده و بر مسئولیت سنگین متولیان امر سلامت برای تولید و انتشار اطلاعات ذی ربط تاکید دارد. از طرف دیگر جایگاه جستجوی اینترنتی و شبکه های اجتماعی در اطلاع رسانی سلامت مسئله ای که باید توسط متولیان امر سلامت مورد توجه قرار بگیرد و در برنامه ریزی های آتی تولید و ارائه روزافزون اطلاعات صحیح سلامت از طریق این کانال مهم را سرلوحه تصمیمات خود قرار دهند.
کلمات کلیدی: رسانه‌های جمعی، شبکه های اجتماعی، اطلاعات سلامت، تهران
//]]>