عنوان طرح: بررسی درک بیماران از علت ابتلاء خود به سرطان: نقش عوامل معنوی
مجری: دکتر سپیده امیدواری
همکاران: دکتر کاظم زنده دل، دکتر ایرج حریرچی
همکاران اجرایی: فریبا رسولی، فاطمه ریاضی، زهرا رافعی
کارفرما: دفتر مرکزی جهاددانشگاهی (کد: 33-2151)
سال اختتام: 1393

چکیده:
مقدمه: درک بیماران از علت ابتلاء خود به بیماری (از جمله سرطان)، ممکن است موجب ایجاد مشکلات روانشناختی یا معنوی برای آنان گردد.
روش مطالعه: بمنظور بررسی درک بیماران از علت ابتلاء خود به سرطان، مطالعه ای کیفی با استفاده از مصاحبه نیمه ساختار یافته عمیق فردی و نمونه گیری هدفمند، در بخشهای یکی از بزرگترین مراکز سرطان کشور (انستیتو کانسر) انجام شد. مصاحبه ها تا هنگام اشباع اطلاعات ادامه یافتند. کلیه مصاحبه ها ثبت و پیاده شدند و سپس داده ها با استفاده از روش thematic variable-oriented analysis، تجزیه و تحلیل شدند.
یافته ها: در مجموع با 45 بیمار مبتلا به سرطان، مصاحبه بعمل آمد. یافته های مطالعه بیانگر دو زمینه اصلی عوامل معنوی (شامل دو طبقه کلی بدون دخالت خداوند و با دخالت خداوند)و غیر معنوی (مشتمل بر 7 طبقه عوامل روانشناختی، عوامل محیطی، انتخاب شیوه زندگی ناسالم از سوی فرد، اختلال در سیستم بدن، ابتلا به سرطان رخدادی مانند دیگر رخدادها در زندگی، عوامل ژنتیک/ مادرزادی و تبدیل شدن ضایعه خوش خیم به بدخیم) بودند. طبقه عوامل معنوی بدون دخالت خداوند شامل دو زیر طبقه "ابتلاء به سرطان، انعکاس رفتار و کردار معنوی انسانها" و "تفکیک ناپذیر بودن وقایع ناگوار از زندگی" و طبقه عوامل معنوی با دخالت خداوند شامل سه زیر طبقه "دیدگاههای مثبت" (شامل 5 زیر طبقه کوچکتر)، دیدگاههای منفی" (شامل 2 زیر طبقه کوچکتر) و" تفاسیر با پتانسیل دوگانه در افراد مختلف" (شامل 9 زیر طبقه کوچکتر) بود. در خصوص عوامل معنوی، مسائلی مانند گناهکار بودن بیمار یا بستگان نزدیک وی و ابتلا به بیماری از سوی خداوند بعنوان نوعی تنبیه، بیماری بعنوان وسیله ای برای کاهش بار گناهان و به آرامش رسیدن در آن دنیا، ابتلا به بیماری وسیله امتحان از سوی خداوند و ... بعنوان زیر طبقات کوچکتر مطرح شدند. انتساب ابتلا به بیماری به خداوند، گاه موجب تخریب رابطه فرد با خداوند برای مدت کوتاه یا طولانی می شد. علاوه بر آن، آنچه برای برخی بیماران بسیار مهم بود متهم شدن از سوی دیگران به گناهکار بودن که گاه در حد یک "استیگما" آزار دهنده بود.
نتیجه گیری: درک بیماران از علت ابتلا خود به سرطان، از مسائل مهمی است که بسته به تفسیر بیمار در مورد علت ابتلا وی به سرطان، گاه ممکن است فرد را به لحاظ سلامت معنوی دچار آسیب کند.
واژگان کلیدی: سرطان، اعتقادات علی، انتساب علی، معنویت، مذهب، سلامت معنوی، درک بیماران.
//]]>