عنوان طرح: بررسی تاثیر غنی سازی آرد با آهن بر میزان کم خونی
مجری: دکتر ژیلا صدیقی
همکاران: دکتر کتایون جهانگیری، دکتر آزیتا گشتاسبی، راحله رستمی
کارفرما: دفتر مرکزی جهاددانشگاهی ( کد: 33-2152)
سال اختتام: 1393

چکیده:
کم خونی یکی از مهم ترین بیماری های شایع در جهان است بطوریکه بین سال های 1993 تا 2005 حدود 2 میلیارد نفر (بیش از 30%) در جهان مبتلا به کم خونی بوده اند. بیش از نیمی از کم خونی ها در دنیا به علت فقر آهن می باشد. در سال 2004، کم خونی فقر آهن منجر به 273000 مرگ شده که 97% آن در کشورهای کم درآمد و با درآمد متوسط اتفاق افتاده است. کم خونی و کم خونی فقر آهن از مشکلات عمده در کشورهای خاورمیانه و همچنین کشور ایران است. غنی سازی مواد غذایی یکی از مهم ترین راهبردهای ارتقای وضعیت تغذیه ای در جوامع است و سالهای مدیدی است که برنامه های غنی سازی مواد غذایی با آهن در کشورهای مختلف مورد استفاده قرار گرفته است. از آنجاییکه مصرف نان در بسیاری از کشورهای مدیترانه شرقی بالا است بنابراین آرد در این کشورها به عنوان حامل غذایی مناسب برای مقابله با کم خونی فقر آهن مطرح شده است. در ایران نیز غنی سازی آرد با آهن از سال 1380 به اجرا در آمده است. مداخلات غنی سازی مواد غذایی مانند هر برنامه ای نیازمند ارزشیابی است تا بتوان تاثیرات مداخلات را مورد ارزیابی قرار داد لذا این مطالعه با هدف بررسی اثربخشی مداخلات غنی سازی آرد با آهن در جهان، طراحی و اجرا شده است. مطالعه حاضر از نوع مرور نظام مند (سیستماتیک) بوده که در سال 93-1392 انجام شده است. در این مطالعه، مقالات مجلات علمی به زبان فارسی و انگلیسی از زمان ابتدای انتشار مقالات تا انتهای سال 2013 (برای مقالات انگلیسی) و انتهای سال 1392 ( برای مقالات فارسی) مورد بررسی قرار گرفتند. منابع مورد جستجو عبارتند از: CENTRAL, CDSR, DARE, PubMed, Clinicaltrials.gov, WHOLIS, SID, Google scholar and Reference lists معیارهای ورود به مطالعه از نظر "جمعیت"، "نوع مطالعه"، "مداخله" و "پیامد" به ترتیب عبارت از "گروه های مختلف سنی و جنسیتی جامعه"، "مطالعات مداخله ای"، "آرد غنی سازی شده با آهن" و "شاخص های بیوشیمی خون شامل میانگین هموگلوبين، میانگین فریتین سرم، کمبود هموگلوبین (شیوع کم خونی)، کمبود فريتين (شیوع فقر آهن)، کمبود هموگلوبین و کمبود فریتین (شیوع کم خونی فقر آهن)" بودند. در مطالعه حاضر 44 مقاله (شامل 72 مداخله) انتخاب شده و نتایج آنها مورد تحلیل قرار گرفتند. مرور نظام مند نتایج مداخلات غنی سازی آرد با آهن در 20 مورد (مداخله) دارای نتایج مثبت بوده و تاثیر بر بهبودی شاخص های کم خونی و فقر آهن داشته است. مطالعاتی که اثربخشی این مداخله را نشان داده بودند در کشورهای ازبکستان، هندوستان، برزیل، چین، کنیا، ویتنام، زامبیا، آفریقای جنوبی، شیلی و استرالیا انجام شده بودند. نتایج مداخلات غنی سازی آرد با آهن در 24 مورد (مداخله) دارای تاثیر نسبی (بهبودی برخی از شاخص های وضعیت آهن در بدن) بوده است. مطالعاتی که اثربخشی نسبی این مداخله را نشان دادند در کشورهای ایران، آذربایجان، قزاقستان، مغولستان، تاجیکستان، ازبکستان، کنیا، کویت، بنگلادش، آرژانتین، ونزوئلا، سریلانکا، موروکو، زامبیا، چین و آفریقای جنوبی انجام شده اند. مطالعه حاضر همچنین نشان داد که مداخلات غنی سازی آرد با آهن در 28 مورد (مداخله) تاثیری بر بهبودی شاخص های کم خونی و یا فقر آهن نداشته است. مطالعاتی که اثربخشی این مداخله را نشان ندادند، در کشورهای آمریکا، برزیل، بنگلادش، چین، برزیل، تایلند، سریلانکا، آفریقای جنوبی، کویت، آرژانتین، موروکو، ساحل عاج و انگلستان انجام شده اند. با توجه به دستاوردهاي مطالعه حاضر که نشان دهنده تناقض در اثربخشی مداخلات غني سازي آرد با آهن در كشورهاي مختلف است، مقرر شد که مطالعه تکمیلی به هدف متاآنالیز نتایج این مقالات انجام شود تا با توجه به کیفیت مقالات مذکور بتوان اثربخشی مداخلات غنی سازی آرد با آهن در جهان را برآورد کرد.
کلید واژه ها: غني‌سازي آرد، كم خوني، کم خونی فقر آهن،‌ ريزمغذي‌ها.
//]]>